Logo

Problemy związane z dyskryminacją osób chorych psychicznie

Uprzedzenia wobec osób z zaburzeniami psychicznymi (OZP) i przesądy na ich temat utrwalały się przez wiele pokoleń. Mają one niezaprzeczalnie negatywny wpływ na proces zdrowienia i funkcjonowania społecznego osób, które spotykają się w życiu codziennym z nagminną dyskryminacją oraz odrzuceniem. Społeczeństwo, prawodawcy oraz media podtrzymują stereotypowy sposób postrzegania chorych psychicznie, jako osób niebezpiecznych, agresywnych i niezdolnych do efektywnej pracy.
Na niski poziom wiedzy oraz błędne wyobrażenia na temat tych osób w społeczeństwie wskazują badania CBOS przeprowadzone w 2007 r. na zlecenie Instytutu Praw Pacjenta i Edukacji Zdrowotnej, dotyczące oceniania przez opinię publiczną sytuacji OZP. Na pytanie: Czy może Pan(i) wymienić znane Panu(i) choroby psychiczne? niemal czterech na dziesięciu respondentów wskazało schizofrenię (39%), ponad co piąty depresję (22%), prawie co dziesiąty nerwicę (8%) a 2% chorobę Alzheimera.
Większość Polaków stykających się z OZP najczęściej reaguje współczuciem (58%), któremu u co trzeciego ankietowanego towarzyszy chęć udzielenia pomocy (32%) oraz uczucie litości (31%). Na jednoznacznie negatywne reakcje w stosunku do osób chorych psychicznie, czyli niechęć, złość i niezadowolenie, wskazał zaledwie przeszło co dziesiąty badany (14%), jednak wydaje się, iż ten odsetek nie oddaje w pełni tego zjawiska6. Pogłębione analizy wykazały, że odczucia te często idą w parze ze strachem. Ponadto niemal co piąty respondent przyznał, że OZP stykają się z uprzedzeniem otoczenia, w wyniku czego stają się ofiarami dyskryminacji (18%). Negatywne i nieprawidłowe podejście ogółu społeczeństwa do tych osób, zmniejsza ich szanse na zatrudnienie, założenie rodziny czy normalne życie po przebytym kryzysie psychicznym. W efekcie pojawia się u nich postawa rezygnacji i wycofania, a także spadek aktywności życiowej.

Na pytanie o dyskryminację OZP w różnych sferach aktywności zdecydowana większość ankietowanych przyznała, że osoby te są gorzej traktowane w zakresie prawa do pracy (80%), poszanowania godności osobistej (77%), a także prawa do edukacji (70%).

Dyskryminację osób chorych psychicznie częściej dostrzegają respondenci, którzy deklarują posiadanie wiedzy na ten temat - im ich znajomość ww. zagadnień jest większa, tym częściej twierdzą oni, iż OZP są traktowane gorzej niż inne osoby, w każdej z tych sfer. Polskie społeczeństwo cechuje dość niski poziom wiedzy dotyczącej chorób psychicznych. Nieco ponad połowa ankietowanych stwierdziła, ze wie niewiele na ten temat (53%), zaś 37% badanych przyznało, że nie wie o nich praktycznie niczego (37%). Jednocześnie wiedzę na temat chorób psychicznych chciałoby uzupełnić ponad dwie piąte Polaków (43%), przy czym zdecydowane zapotrzebowanie na nią zgłosił jedynie co dziesiąty (9%). Jednocześnie ponad czterech na dziesięciu respondentów odpowiedziało przecząco na pytanie, czy chcieliby wiedzieć więcej nt. chorób psychicznych (44%).
Polska jest postrzegana przez respondentów jako kraj silnie dyskryminujący OZP. Badania przeprowadzone przez CBOS w 2005 r.7 wykazały, że ogromna większość ankietowanych (83%) uważa, iż osoby te traktowane są gorzej niż inne w dostępie do pracy i zatrudnienia. Do najczęściej wymienianych barier w tym zakresie należą obawy pracodawców oraz brak możliwości korzystania z instrumentów wsparcia w zatrudnianiu OZP. Niemal wszyscy ankietowani pracodawcy (95%) nie widzą możliwości zatrudnienia na jakimkolwiek stanowisku osób cierpiących na schizofrenię. Wśród OZP zdecydowana większość (84%) pozostaje bez pracy, są one najmniej chętnie zatrudniane i w pierwszej kolejności zwalniane.

Źródło: "Wsparcie osób z zaburzeniami psychicznymi na rynku pracy II - podręcznik dobrych praktyk"

Data udostępnienia: 2016-12-14 09:00